Kto musi zdać egzamin, a kto jest zwolniony

Obowiązek wynika z art. 16 ust. 1 ustawy o broni i amunicji: każdy wnioskodawca o pozwolenie zdaje egzamin przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji. Ust. 2 wymienia jednak grupy zwolnione: funkcjonariusze służb mundurowych (Policja, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, SG, SOP, SW, KAS), żołnierze zawodowi Sił Zbrojnych RP, członkowie PZŁ — w zakresie broni myśliwskiej, członkowie PZSS posiadający licencję zawodniczą — w zakresie broni sportowej.

W praktyce dla cywilnego wnioskodawcy oznacza to, że egzamin państwowy zdają osoby na ścieżce kolekcjonerskiej, do ochrony osobistej, szkoleniowej, rekonstrukcyjnej. Jeśli idziesz przez patent PZSS i licencję — egzaminu nie ma. Jeśli idziesz przez staż i egzamin PZŁ — egzaminu nie ma.

Kto i kiedy organizuje egzamin

Egzamin organizuje wojewódzka komisja egzaminacyjna powołana przez Komendanta Wojewódzkiego Policji (rozporządzenie MSWiA z 28 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1475). W skład komisji wchodzą funkcjonariusze Policji oraz osoby z odpowiednimi kwalifikacjami w zakresie broni i bezpieczeństwa. Egzaminy odbywają się cyklicznie, zwykle 1–2 razy w miesiącu, w wyznaczonych ośrodkach KWP lub na strzelnicach umownych.

Termin egzaminu zostaje wyznaczony po złożeniu wniosku i opłaceniu opłaty egzaminacyjnej. Czas oczekiwania na termin to typowo 1–3 miesiące, w zależności od województwa i obciążenia komisji. Niektóre KWP mają dłuższe kolejki — w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu czas oczekiwania bywa najdłuższy.

Część teoretyczna — test

Część teoretyczna składa się z testu wielokrotnego wyboru, zwykle 30–50 pytań. Czas przewidziany na test: 30–60 minut. Próg zaliczenia: minimum 70% poprawnych odpowiedzi (różni się między KWP, sprawdź w swojej komisji).

Pytania obejmują: ustawę o broni i amunicji (rodzaje pozwoleń, warunki ubiegania, obowiązki posiadacza), rozporządzenia wykonawcze (przechowywanie, transport, ewidencja), zasady bezpiecznego obchodzenia się z bronią, podstawową budowę broni palnej, rodzaje amunicji oraz zasady zachowania na strzelnicy.

Materiał można opanować z oficjalnych podręczników (literatura wskazana przez KWP), z kursów przygotowawczych lub samodzielnie z aktów prawnych dostępnych w ISAP. W internecie krążą bazy pytań egzaminacyjnych — należy podchodzić do nich krytycznie, bo zmieniają się wraz z aktualizacjami przepisów.

Część praktyczna — obsługa broni

Po zaliczonym teście komisja przechodzi do części praktycznej. Egzamin praktyczny odbywa się na strzelnicy wyznaczonej przez komisję. Egzaminowany pokazuje umiejętność: bezpiecznego sprawdzenia stanu broni (czy jest rozładowana), załadowania magazynka i wprowadzenia naboju do komory, przyjęcia prawidłowej postawy strzeleckiej, oddania określonej liczby strzałów do tarczy oraz rozładowania i zabezpieczenia broni.

Komisja ocenia bezpieczeństwo (kierowanie wylotu lufy, palec na spuście, rozumienie zasad bezpieczeństwa), sprawność manualną (płynność manipulacji bronią, prawidłowe przeładowanie), oraz dokładność strzelania (zwykle minimum 70% trafień w tarczę). Naruszenie zasad bezpieczeństwa skutkuje natychmiastowym przerwaniem egzaminu i niezdaniem.

Rodzaje broni na egzaminie

W zależności od rodzaju wnioskowanego pozwolenia egzamin obejmuje strzelanie z różnej broni. Pozwolenie kolekcjonerskie i do ochrony osobistej: zwykle pistolet kal. 9 mm i karabin sportowy. Pozwolenie szkoleniowe: szerszy zakres broni, uzależniony od planowanej działalności szkoleniowej.

Komisja udostępnia broń i amunicję — nie musisz przynosić własnego sprzętu. Egzaminowany ma prawo poprosić o krótkie zapoznanie się z bronią przed strzelaniem. Niektóre komisje pozwalają na korzystanie z własnej broni, jeśli posiada się już pozwolenie na inną kategorię.

Częste przyczyny niezdania

Statystyki KWP wskazują, że 20–30% egzaminowanych nie zalicza egzaminu za pierwszym podejściem. Najczęstsze przyczyny: błędy w teście (niedostateczna znajomość ustawy o broni i amunicji), naruszenie zasad bezpieczeństwa w części praktycznej (kierowanie wylotu lufy w niedozwolonym kierunku, palec na spuście podczas manipulacji), niska celność strzelania.

Kluczowe zasady bezpieczeństwa: traktuj każdą broń jako naładowaną, nigdy nie kieruj wylotu lufy w niedozwolonym kierunku, palec poza spustem do momentu gotowości oddania strzału, znaj cel i to, co znajduje się za nim. Naruszenie którejkolwiek z tych zasad jest podstawą do niezaliczenia.

Egzamin poprawkowy i opłaty

Opłaty wynikają z § 5 rozporządzenia MSWiA z 28 lipca 2023 r. i § minimalnego wynagrodzenia z dnia złożenia wniosku. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4 806 zł brutto (Dz.U. 2025 poz. 1242). Egzamin podstawowy to 18% minimalnej = 865,08 zł. Egzamin poprawkowy to 10% minimalnej = 480,60 zł.

W razie niezaliczenia egzaminu możesz przystąpić do egzaminu poprawkowego. Termin: typowo nie wcześniej niż 3 miesiące od poprzedniego egzaminu (różni się między KWP — sprawdź regulamin). Egzamin poprawkowy ma identyczny zakres jak pierwsze podejście. Niektórzy egzaminowani decydują się na dodatkowy kurs przygotowawczy między pierwszym a drugim podejściem.

Jak się przygotować — plan działania

Plan przygotowania krok po kroku: 1) Przeczytaj ustawę o broni i amunicji oraz kluczowe rozporządzenia (czas: 8–12 godzin). 2) Zapisz się na kurs przygotowawczy lub samodzielnie powtarzaj test online (czas: 4–8 tygodni systematycznej nauki). 3) Odbądź minimum 5–10 sesji treningowych na strzelnicy z różną bronią (broń krótka, długa zależnie od ścieżki).

4) Trenuj zasady bezpieczeństwa — zarówno teoretycznie, jak i praktycznie, do automatyzmu. 5) Tydzień przed egzaminem zrób ostatni przegląd materiału testowego i jedno-dwa treningi celnościowe. 6) Na egzamin przyjedź wypoczęty, z dokumentem tożsamości, dowodem opłaty i innymi wymaganymi dokumentami.